Tết Hàn Thực – nét văn hóa cổ truyền đậm chất phương Đông

Lưu Thị Trang Thảo

Tết Hàn Thực là một ngày tết vào ngày mồng 3 tháng 3 Âm lịch. "Hàn Thực" nghĩa là "thức ăn lạnh". Ngày tết truyền thống này xuất hiện tại một số tỉnh của Trung Quốc, miền bắc Việt Nam và một số cộng đồng người gốc Hoa trên thế giới.

Theo quan niệm truyền thống của người dân Việt Nam thì vào ngày lễ quan trọng này, các gia đình chuẩn bị những đĩa bánh trôi, bánh chay và thành kính dâng lên bàn thờ để cầu mong tổ tiên và các vị thần linh phù hộ. Do đó, Tết Hàn thực cũng được gọi là Tết Bánh trôi bánh chay.
Cách làm bánh trôi, bánh chay:  Số lượng đĩa/bát bánh trôi, bánh chay trong mâm cúng nên để là 3 hoặc 5. Bánh trôi được nặn thành viên nhỏ với vỏ bánh màu trắng, bên trong là nhân đường đỏ. Chúng được đem luộc trong nồi nước sôi, khi bánh nổi lên mặt nước là đã chín. Bánh chay được nặn thành hình tròn dẹt có vỏ là gạo nếp trắng, không nhân hoặc nhân đậu xanh, mè đen…, được ăn cùng với nước đường.
Ngày nay, bánh trôi và bánh chay có rất nhiều kiểu biến tấu như nhân bánh đa dạng hơn, vỏ bánh cũng được làm nhiều màu hơn.

banh-troi-banh-chay-134-14-ngoisaovn-w600-h388-1618314031.jpg
Ảnh minh họa.
202003250528027039-b4eadccf-f978-495e-9418-2842f6deb142-1618317318.png
Ảnh minh họa.


 

recipe13143-635957115018063867-1618317318.jpg
Ảnh minh họa.
banh-troi-4-1618317318.jpg
Ảnh minh họa.
ng5-1584762745781720328651-1618317318.webp
Ảnh minh họa.

Ngoài việc làm bánh trôi bánh chay cúng, đây là những điều nên làm trong Tết Hàn thực 2021: 
•    Đi tảo mộ: Tết Hàn thực là một trong những dịp để con cháu bày tỏ lòng biết ơn đến ông bà tổ tiên, những người đã khuất. Ngày này cũng nằm trong tiết Thanh minh nên nhiều gia đình kết hợp đi tảo mộ để thăm viếng, sửa sang lại phần mộ của tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và cầu mong những điều tốt đẹp nhất.
•    Làm mâm cúng: Trong ngày này, rất nhiều gia đình Việt thường quây quần bên nhau để chuẩn bị mâm cỗ dâng lên tổ tiên, những vị thần linh, cầu mong những điều may mắn sẽ đến với mình. Không cần cầu kỳ, các gia đình thường chuẩn bị những lễ vật cơ bản như: Hương, hoa tươi, hoa quả, trầu cau, bánh trôi, bánh chay... và các món ăn.
•    Ăn mặc chỉnh tề khi thắp hương: Thắp hương là hành động thể hiện cái tâm thành kính của chủ nhang với những người đã khuất. Vì thế mà viêc ăn mặc chỉnh tề khi bắt đầu dâng lễ luôn được coi trọng.
•    Chỉ nói những điều hay: Trong ngày này, gia đình cần tránh mâu thuẫn, cãi vã. Nếu như có vấn đề tranh chấp thì cũng nên giải hòa, nhường nhịn nhau. Không nên nói những điều xui xẻo, khiến cho không khí gia đình nặng nề. 
•    Nhắc nhớ công ơn người đã khuất: Những thế hệ con cháu sinh sau thường ít được nghe về người đã khuất trong gia đình hay dòng họ mình. Chính vì vậy, Tết Hàn thực là dịp gia đình quây quần bên nhau để cha mẹ, ông bà kể về công ơn tổ tiên. Đó vừa là cách để ôn lại quá khứ, vừa dạy bảo con cháu phải "uống nước nhớ nguồn".

Trang Thảo