Trao đổi với PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do về độ hòa tan của sữa bột công thức

Đăng bởi Mạnh Dũng - Lê Thông

09/01/2021 11:30

Sữa bột công thức là một sản phẩm được dùng khá phổ biến trong các gia đình, đặc biệt là đối với trẻ nhỏ. Trong đó, việc hiểu đúng về độ tan của sữa là một vấn đề mà nhiều bà mẹ quan tâm. Trong một số trường hợp, sữa khi pha chưa tan hoàn toàn đã gây hiểu lầm là sữa có “cặn” và chất lượng có “vấn đề”.

Để hiểu rõ hơn về vấn đề này chúng ta sẽ cùng BTV Lê Thông trao đổi với PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do, Nguyên Phó Viện trưởng Viện thực phẩm chức năng Việt Nam, giảng viên chuyên ngành Vệ sinh, dịch tễ môi trường – Bộ môn Dịch tễ học – Học viện Quân Y.


PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do

BTV Lê Thông: PGS có thể cho biết lý do gì khiến sữa bột công thức dành cho trẻ nhỏ lại được các gia đình quan tâm, lựa chọn và tìm mua cho con em mình sử dụng?

PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do: Sữa bột công thức dành cho trẻ em là sữa được nghiên cứu theo từng công thức riêng để phù hợp cho sự phát triển của từng nhóm trẻ, nhóm tuổi khác nhau.

Sữa bột là một sản phẩm sản xuất từ sữa ở dạng bột khô, được thực hiện bằng cách làm bốc hơi sữa để khô sau đó nghiền nhỏ, tán nhỏ thành bột. Một mục đích của sữa dạng bột khô này là phục vụ cho việc bảo quản, tích trữ, sử dụng. Sữa bột có thời hạn sử dụng lâu hơn.

So với dạng lỏng và dạng đặc thì sữa bột công thức có nhiều thành phần chất dinh dưỡng nhằm hỗ trợ bé phát triển toàn diện.

Cụ thể, sữa công thức có những thành phần mô phỏng giống như sữa mẹ, nó có công thức gần giống với sữa mẹ trong việc vừa giúp trẻ có một cơ thể khỏe mạnh với sự tăng trưởng về chiều cao, cân nặng vừa phát triển trí não, thị lực, cảm xúc, kỹ năng giao tiếp, giải quyết vấn đề, hệ miễn dịch, ngoài đạm, đường, chất béo và các vitamin, khoáng chất thiết yếu, còn cần có một số dưỡng chất bổ sung đặc biệt :choline, DHA, ARA, beta-glucan, probiotic,  các khoáng chất, vi chất….

Ngoài ra, sữa bột công thức cũng rất tiện lợi nhất là với những mẹ ít sữa, bị mất sữa có thể sử dụng pha cho bé ở mọi lúc, mọi nơi.

Đặc biệt, sữa bột công thức được nghiên cứu dành riêng cho các nhóm tuổi khác nhau trong từng gia đoạn phát triển và từng nhóm trẻ, ví dụ như trẻ biếng ăn, chậm tăng cân, trẻ muốn bổ sung canxi, chiều cao hoặc DHA để bé thông minh, sáng trí…

Với những phân tích ở trên thì đây chính là các lý do khiến sữa bột công thức được các gia đình lựa chọn và tin dùng cho con em của mình.

BTV Lê Thông: thưa PGS, trong quá trình sử dụng sữa bột công thức, nhiều người thường quan tâm và lo lắng khi sử dụng sữa bột công thức có cặn sữa, điều này có thể khiến bé bị nôn trớ khi bé ti hoặc uống sữa. PGS có thể phân tích rõ hơn về vấn đề này?

PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do: Sữa bột trong quá trình cô đặc để chuyển sữa từ dạng lỏng sang dạng bột thì độ hòa tan ban đầu sẽ bị ảnh hưởng một phần. Điều này khác với sữa tươi (sữa mẹ và sữa bò tươi) có độ tan hoàn hảo.

Một điều dễ thấy là khi pha bất kỳ loại sữa bột nào, bạn cũng có thể sẽ thấy những vệt sữa nhỏ bám trên thành ly hoặc lắng xuống dưới sau khi uống. Những vệt sữa này chính là một số thành phần nhỏ khoáng chất được bổ sung vào sữa, có thể không tan hoàn toàn trong nước. Lý do vì chúng là khoáng chất khó tan. Những khoáng chất có thể đọng lại dưới đáy ly, chúng có thể cứng và nhám giống như một loại cát rất mịn.

Phân tích khoa học đã cho thấy loại chất lắng này thường là muối khoáng canxi và phosphor ít tan trong nước, nhưng chúng lại là những thành phần không thể thiếu được cho hệ xương trong cơ thể, đặc biệt là xương của trẻ đang phát triển. Như vậy, đây là loại muối khoáng có ích nhưng khi không tan trong nước thì đưa vào cơ thể người có thể hấp thu được hay không?

Trên thực tế, hàng ngày người lớn cũng như trẻ nhỏ tiêu thụ khá nhiều loại khoáng chất không tan trong nước. Một số thuốc cung cấp canxi ở dạng lỏng (như Cancigenol chẳng hạn) đều có in trên bao bì: “Lắc đều trước khi dùng” có nghĩa là các khoáng chất bên trong có thể lắng dưới đáy. Cơ chế của các chất lắng này là ít tan trong nước nhưng tan tốt trong dịch vị dạ dày, vì vậy, việc uống các “chất lắng” loại này không gặp trở ngại gì về mặt tiêu hóa và nên “lắc qua lắc lại” để uống hết những thành phần này, để cơ thể có đủ khoáng chất chứ không nên loại bỏ. Mỗi loại sữa, đều có một chỉ số không hoàn tan nhất định, điều này không ảnh hưởng đến chất lượng sữa.

Do đó, những cặn sữa này không ảnh hưởng đến việc con bị nôn hoặc trớ khi sử dụng sữa.

BTV Lê Thông: thưa PGS, một vấn đề mà nhiều người thắc mắc là cùng một loại sữa, có lúc pha thì tan hết nhưng có lúc lại không tan hết. Điều này là vì sao?

PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do: Hiện tượng này là do các vitamin, khoáng chất có lúc sẽ tan hết trong nước và có lúc sẽ không tan hết. Phụ thuộc vào cấu trúc phân tử của các khoáng chất này và nhiệt độ mỗi lần pha sữa.

Tuy cùng một loại canxi, phospho nhưng độ tan từng lần có thể khác nhau. Cùng một hàm lượng sữa bột, nhưng mức độ tách chất béo từ sữa bột khi vào nước của từng lần pha sữa cũng sẽ khác nhau. Chúng ta có thể thấy, khi hút sữa mẹ vào bình để lưu trữ, cũng sẽ có một phần lipid, omega3, 6 được tách ra từ sữa mẹ, lần ít, lần nhiều. Khi sữa pha với nước, lượng chất béo tách ra ít, sữa có thể tan hoàn toàn. Nhưng cũng sẽ có lúc lượng chất béo tách ra nhiều hơn, sữa sẽ có phần lợn cợn bám bình. Điều này không ảnh hưởng đến chất lượng của sữa, khi cho bé uống nên lắc đều sữa để các dinh dưỡng này có thể vào tối đa cơ thể bé.

Thực tế là khi pha sữa bột công thức có thể sẽ có những lúc sữa không tan hết. Vì vậy, cần chú ý tuân thủ đúng hướng dẫn pha chế của nhà sản xuất in trên bao bì. Cho ít nước quá hay nước quá nóng hoặc quá nguội khi pha chế sữa cũng là một lý do làm thay đổi độ tan của sữa.

Các bà mẹ cũng không cần quá lo lắng khi sữa không tan hết. Chỉ cần tuân thủ đúng nguyên tắc pha sữa là có thể yên tâm cho con sử dụng. Khi pha sữa không tan hết, chúng ta chú ý rửa bình sạch sẽ để lần bú sau của bé không bị dính cặn sữa của lần pha trước.

BTV Lê Thông: Hiện nay, trên thị trường sữa bột công thức Vinlac dành cho trẻ nhỏ được rất nhiều bà mẹ tin dùng cho con. Vậy đối với độ hòa tan của dòng sữa này, PGS có đánh giá như thế nào?

PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do: Đối với sữa bột công thức Vinlac dành cho trẻ nhỏ là sữa bột nội địa trong nước, tôi đánh giá khá cao về dòng sữa này trong thời gian qua. Ngoài các ưu điểm về tăng cân, cũng như hỗ trợ bé phát triển toàn diện thì sữa bột Vinlac cũng chiếm được cảm tình của các mẹ. Bên cạnh đó, sữa bột Vinlac được nhà sản xuất chia thành 3 loại tương ứng với 3 giai đoạn phát triển của trẻ đó là:

Sữa Vinlac số 0 dành cho trẻ từ 0-12 tháng tuổi.

Sữa Vinlac số 1 dành cho trẻ từ 6-36 tháng tuổi.

Sữa Vinlac số 2 dành cho trẻ từ 3-10 tuổi.

Sữa bột Vinlac khi pha sữa, ta lấy lượng sữa đúng như hướng dẫn thả vào nước, khi mới thả sữa vào, sữa bột thật sẽ nổi lơ lửng và kết hạt ngậm nước, phải khuấy lên mới tan ra. Sau khi khuấy sữa tan hết, để lắng 5 phút không thấy bị lắng cặn. Sữa rất dễ pha, không cần phải khuấy quá nhiều và quá lâu thì sữa đã tan hoàn toàn.

BTV Lê Thông: như vậy đối với những mẹ khi sử dụng sữa Vinlac cho con mà thấy có hiện tượng sữa vón cục, cặn sữa thì PGS có thể tư vấn thêm về vấn đề này?

PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do: Như tôi đã phân tích ở trên, độ tan của sữa Vinlac là sữa dễ hòa tan tuy nhiên với những trường hợp mà các mẹ pha sữa thấy có cặn sữa hoặc vón cục thì các mẹ cần xem lại quy trình pha sữa của mình đã đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất hay chưa/ nhiệt độ nước pha đã phù hợp/ Hoặc dụng cụ pha sữa đã đảm bảo vệ sinh hay không chứ đừng vội mà nghĩ rằng sữa này không tốt, hoặc sữa chất lượng kém gây ảnh hưởng không tốt tới thương hiệu của nhãn hàng.

Bởi lẽ trước khi bán ra thị trường, nhà sản xuất sữa Vinlac cũng như rất nhiều thương hiệu sữa khác đều tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình nghiên cứu, phân tích và thử nghiệm trong thời gian dài để đảm bảo chất lượng sữa tốt nhất tới người tiêu dùng, đặc biệt là các em nhỏ khi hệ tiêu hóa còn non nớt, chưa phát triển toàn diện.

Do đó các mẹ hãy xem xét thật kỹ trước khi đánh giá một nhãn hàng gây ảnh hưởng xấu tới chất lượng và uy tín trên thị trường.

BTV Lê Thông: Xin cảm ơn PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do đã chia sẻ những ý kiến của mình, hy vọng những thông tin này sẽ phần nào giúp cho các bà mẹ trong việc chăm sóc con nhỏ.

Mạnh Dũng - Lê Thông
Bạn đang đọc bài viết "Trao đổi với PGS. TS – Đại tá Hồ Bá Do về độ hòa tan của sữa bột công thức" tại chuyên mục Đời sống. Mọi thông tin phản hồi, góp ý xin gửi về hòm thư bientap@thucteonline.vn hoặc liên hệ hotline 038.343.38.38

Cùng chuyên mục